Ludowe ozdoby choinkowe jak zrobić
Zaprosiliśmy na nie głównie twórców ludowych z Lubelszczyzny, aczkolwiek warsztaty otworzyła pani Maria Ciechańska z Łodzi, która uczyła naszych uczestników jak wykonać tradycyjne łowickie ozdoby w postaci wielokolorowych ptaszków ozdabianych elementami wycinanki łowickiej. Kolejne warsztaty poprowadzą twórcy z Lubelszczyzny.
W śród nich jest Michał Kowalik, który pokazywać będzie jak wykonać światy — dawne ozdoby wykonane z kolorowego opłatka. Liczymy, że będzie to duża atrakcja dla dzieci, które zapewne takich ozdób jeszcze nie znają i do tej pory nie widziały. Pani Iwona Barecka wykona z dziećmi kalinki kuliste ozdoby przypominające światy, ale będą to ozdoby wykonane z bibuły.
Tradycyjnie już naszym gościem jest Wiesława Kucharzyk, twórczyni z pod Lubartowa, która od lat gości w naszej Galerii i bardzo ciekawe warsztaty wykonywania ozdób ze słomy.
Dzieci wykonują przede wszystkim gwiazdki, aniołki. Od tego czasu współpracuję z różnymi przedszkolami i szkołami. Staram się to popularyzować.
Przede wszystkim cieszą się, że nie będzie lekcji, ale po krótkim wykładzie i pokazaniu kilkunastu wykonanych przeze mnie zabawek, zaczynają podchodzić do tego z wielkim entuzjazmem. Zarówno w przedszkolu jak i w szkole, proszę zwykle nauczyciela o choinkę, na której można byłoby rozwiesić zabawki.
Wówczas tłumaczę, jak się nazywają, z czego są zrobione, a także jakie ozdoby wykonywano w naszym, a jakie w innych regionach Polski. W miarę jak dzieci wykonują zabawki, ja ściągam swoje a wieszam ich. Dzieciom bardzo się podoba taka choinka. Czy sądzi Pani, że dzieci będą chciały wykonywać w swoich domach tradycyjne ozdoby choinkowe?
Sądzę, że część dzieci będzie chciała je robić. Nie jestem tylko pewna jak się do tego odniosą rodzice. Dużo zależy od ich postępowania, czy będą zachęcać dziecko do samodzielnego wykonywania ozdób choinkowych i czy zapewnią dziecku niezbędne materiały do ich wykonywania. Niezbędne jest również, by akceptowali tego typu ozdoby.
Spotkałam się kiedyś z następującym komentarzem pewnej pani:. Na mojej choince zawsze wisiały ozdoby mojej mamy i mojej babci oraz te, które wykonywało się w danym roku.
Zawsze jednak najważniejsze były te najstarsze ozdoby. Dla mnie najcenniejsze są te zabawki, które mam po mojej mamie, mimo że są one już wyblakłe i pokryte kurzem. Zawsze były one traktowane z wielkim pietyzmem. Choinka co roku wyglądała bardzo podobnie. Wyglądała ona zupełnie inaczej niż u koleżanki, która miała inne ozdoby.
Każda z rodzin miała specyficzny dla siebie sposób ubierania choinki. Przykładowo, moja ciocia lubiła mieć jodłę z dużymi odstępami miedzy gałęziami, żeby powieszone ozdoby było dobrze widać.
O tradycji wykonywania ozdób choinkowych - rozmowa z pedagog i twórczynią ludową Wandą Gotkiewicz
Każdą najmniejszą gałązkę przykrywała również paskiem waty, który miał przypominać śnieg. Dla dzieci są to bardzo atrakcyjne zabawki, szczególnie te, które im się z czymś kojarzą np. W ozdobach bardziej abstrakcyjnych typu karuzela czy pawie oczko gustują starsze osoby. Dzieci wolą coś konkretnego i takie zabawki bardzo im się podobają.
Są to zabawki wykonywane z tego, co jest obecnie dostępne w przedszkolach i szkołach. Przykładem jest bardzo popularna obecnie masa solna, która jest za ciężka, żeby ozdoby z niej wykonane powiesić na choince. Najcięższymi elementami, jakie były wiązane na choince były jabłuszka oraz orzechy zawijane w złotko po czekoladzie.
Zawieszano je blisko pnia, na grubszych gałązkach. Wcześniej nikt masy solnej nie znał i nie stosował. W chrześcijańskiej symbolice religijnej wskazywało natomiast na Chrystusa, który według tych wierzeń miał być światłem dla pogan. Jabłka zawieszane na gałązkach symbolizowały biblijny owoc, którym kuszeni byli Adam i Ewa.
Później zastąpiono je małymi rajskimi jabłuszkami. Pierwotnie zapewnić miały zdrowie i urodę. Wykonywanie światów w okresie świątecznym należy do wyłącznie polskich zwyczajów, gdyż analogiczne ozdoby wigilijnego drzewka nie są znane nigdzie indziej. Światy otaczano wielkim szacunkiem, podobnie jak wigilijny opłatek. Po rozebraniu świątecznego drzewka zawieszano je nad obrazami, gdzie przebywały do następnych świąt Bożego Narodzenia.
Wyczarowane z kolorowego papieru, bibuły i słomy — łańcuchy, gwiazdy, pawie oczka, koszyczki, kolebki, miniaturowe pajączki, bombki i lalki przypominają dekoracje, jakie dawniej zdobiły świąteczne drzewka. Dziś te tradycyjne formy stanowią wzory chętnie wykorzystywane w trakcie warsztatów plastycznych organizowanych w okresie świątecznym przez Dział Edukacji naszego Muzeum.
Mogły potem podziwiać efekt starań dorosłych. Na szczycie połyskiwała zwykle gwiazda betlejemska — znak dobrej nowiny.
Na gałązkach zawieszano małe rajskie jabłuszka i dorodne orzechy włoskie pomalowane na srebrny i złoty kolor. Jabłka symbolizowały urodzaj, ale miały też skłaniać do refleksji nad biblijną opowieścią o kuszeniu Ewy przez szatana. Orzechom od dawna przypisywano magiczną moc. Uważano kiedyś, że pomagają w miłości i kojarzeniu małżeństw.
Wierzono, że ich obecność wróży dobrobyt. Były z pewnością bardzo dekoracyjne, szczególnie w czasach, gdy nie zawieszano jeszcze powszechnie bombek. W łańcuchu oplatającym choinkę jedni widzieli węża kusiciela, drudzy znak więzi rodzinnej łączącej bliskich w święta.
JAK ZROBIĆ OZDOBY CHOINKOWE ZE SŁOMY. Wyjątkowa ozdoba choinkowa wykonana ze słiam ludowe dekoracje świąteczne, wykonane z naturalnych materiałów! dlatego zapraszam na film w.
W czasie zaborów bywał postrzegany jako znak niewoli.